Bevoegdheden van een boa

Uitleg

Een buitengewoon opsporingsambtenaar (boa) heeft wettelijke bevoegdheden om:

• toezicht te houden;

• strafbare feiten en overtredingen op te sporen;

• binnen het takenpakket processen-verbaal op te maken.

De strafvorderlijke bevoegdheden kunnen gelijk zijn aan die van een algemeen opsporingsambtenaar. De afbakening zit vooral in de strafbare feiten, het werkgebied en het takenpakket waarvoor de boa bevoegd is. De werkgever bepaalt welke bevoegdheden binnen het dagelijkse werk daadwerkelijk worden gebruikt.

Waarom hebben boa's opsporingsbevoegdheden?

De politie richt zich in toenemende mate op haar kerntaken. Boa’s behandelen binnen hun eigen werkgebied onder meer overtredingen die samenhangen met leefbaarheid en specialistische wetgeving.

Boa’s zorgen ervoor dat wetten en regels worden nageleefd binnen hun domein. Door deze taakverdeling kan de politie zich richten op haar algemene politietaak, terwijl boa’s gespecialiseerde toezicht en handhaving uitvoeren.

Waar zijn de bevoegdheden van een boa geregeld?

De bevoegdheden van een boa zijn wettelijk vastgelegd. Belangrijke kaders zijn onder andere:

• het Wetboek van Strafvordering;

• de Beleidsregels Buitengewoon Opsporingsambtenaar;

• de akte van opsporingsbevoegdheid;

• de aanwijzing van het domein waarin de boa werkzaam is.

Werkgevers kunnen daarnaast aanvullende instructies of werkwijzen hanteren, zolang die binnen de wettelijke kaders blijven.

Heeft iedere boa dezelfde bevoegdheden?

De strafvorderlijke basisbevoegdheden zijn in beginsel gelijk. De toepassing en afbakening verschillen door het:

• domein;

• functie;

• werkgever;

• werkgebied;

• eventuele aanvullende bevoegdheden.

Een boa die werkzaam is in de openbare ruimte heeft dus andere werkzaamheden dan een boa die toezicht houdt op wetgeving zoals de Leerplichtwet of natuurwetgeving.

Welke bevoegdheden heeft een boa?

Afhankelijk van het domein en de functie kan een boa verschillende bevoegdheden hebben.

Toezicht houden

Boa’s houden toezicht en kunnen bijvoorbeeld:

• surveilleren;

• controleren of regels worden nageleefd;

• overtredingen signaleren;

• burgers aanspreken;

• overlast helpen voorkomen.

Personen aanspreken

Boa’s spreken mensen aan op gedrag. Dat kan bijvoorbeeld gaan over:

• verkeerd parkeren;

• afval naast een container;

• geluidsoverlast;

• loslopende honden;

• overtreding van lokale regels.

In sommige gevallen is een gesprek al voldoende om een situatie op te lossen.

Identiteit vaststellen

Binnen hun wettelijke bevoegdheden mogen boa’s de identiteit van personen vaststellen wanneer dat noodzakelijk is voor hun werkzaamheden. Dit gebeurt bijvoorbeeld wanneer een overtreding wordt geconstateerd, een proces-verbaal wordt opgemaakt of de wet dit voorschrijft.

Proces-verbaal opmaken

Een boa kan een proces-verbaal opmaken voor een strafbaar feit waarvoor hij of zij bevoegd is. Dit is een op ambtseed of ambtsbelofte ondertekend verslag van waargenomen of meegemaakte feiten of handelingen. Het moet zorgvuldig, feitelijk en objectief worden opgesteld.

Proces-verbaal en boete

Een boa kan voor feiten binnen het eigen werkterrein een proces-verbaal opmaken. De strafbeschikking of boete wordt vervolgens door het Openbaar Ministerie opgelegd.

Niet iedere boa is bevoegd voor dezelfde strafbare feiten.

Verdachten aanhouden

Bij ontdekking op heterdaad mag iedereen een verdachte aanhouden en moet die persoon direct aan de politie worden overgedragen. In de boa-praktijk worden veel strafbare feiten zonder aanhouding afgehandeld.

Wat mag een boa niet?

Boa’s hebben duidelijke grenzen. Het werkgebied kan lokaal, regionaal of landelijk zijn. De boa gebruikt bevoegdheden alleen voor de werkzaamheden en strafbare feiten waarvoor hij of zij is aangewezen.

Dat betekent bijvoorbeeld dat een boa niet automatisch bevoegd is om alle strafbare feiten op te sporen of iedere situatie zelfstandig af te handelen.

De zes boa-domeinen

De bevoegdheden van een boa hangen samen met het domein waarin hij of zij werkzaam is. Er zijn zes domeinen.

Domein I – Openbare ruimte

Boa’s houden toezicht op leefbaarheid en veiligheid in de openbare ruimte. Voorbeelden zijn parkeren, afval, evenementen en overlast. De handhaving van de openbare orde is een taak van de politie.

Domein II – Milieu, welzijn en infrastructuur

Binnen dit domein ligt de nadruk op natuur, milieu en infrastructuur. Voorbeelden zijn natuurgebieden, milieuwetgeving, dierenwelzijn en toezicht op infrastructuur.

Domein III – Onderwijs

Boa’s houden toezicht op wetgeving rondom onderwijs, bijvoorbeeld leerplicht en schoolverzuim.

Domein IV – Openbaar vervoer

Boa’s dragen bij aan een veilige reisomgeving. Werkzaamheden zijn onder andere toezicht houden, reizigers aanspreken en optreden bij overlast.

Domein V – Werk, inkomen en zorg

Boa’s controleren de naleving van sociale wetgeving, bijvoorbeeld uitkeringsfraude, rechtmatigheidsonderzoeken en toezicht op sociale voorzieningen.

Domein VI – Generieke opsporing

Dit domein bestaat uit gespecialiseerde opsporingsfuncties, bijvoorbeeld bij de politie, de Douane, Justitie en de Koninklijke Marechaussee.

Werkt een boa samen met de politie?

Ja. Boa’s zijn verplicht met de politie samen te werken. Ze stemmen werkzaamheden af, dragen aangehouden verdachten over en delen informatie wanneer de wet dat toestaat.

Mogen boa's geweld gebruiken?

Sommige boa’s zijn bevoegd om onder strikte voorwaarden geweld toe te passen. Eventuele geweldsmiddelen kunnen onderdeel zijn van die bevoegdheid. Voor iedereen die in Nederland geweld mag toepassen gelden strikte wettelijke voorwaarden.

Geweldsbevoegde boa’s moeten voldoen aan de eisen van de Regeling Toetsing Geweldsbeheersing Boa (RTGB). Niet iedere boa is geweldsbevoegd; eventuele geweldsmiddelen kunnen onderdeel zijn van die bevoegdheid.

Verantwoord omgaan met bevoegdheden

Bevoegdheden brengen verantwoordelijkheden met zich mee. Van een boa wordt verwacht dat hij of zij:

• zorgvuldig handelt;

• proportioneel en subsidiair optreedt;

• burgers respectvol behandelt;

• beslissingen goed kan onderbouwen;

• de wet correct toepast;

• professioneel samenwerkt met collega’s en ketenpartners.

Vakbekwaam blijven

Wetgeving verandert en ook de samenleving verandert. Om bevoegd te blijven volgen boa’s Permanente Her- en Bijscholing (PHB), zodat kennis en vaardigheden actueel blijven.

Voor geweldsbevoegde functies geldt daarnaast RTGB.

Lees hierover meer in:

• Hoe blijf je boa?

• Wat zijn PHB-modules?

• Wat is RTGB?

Samenvatting

Boa’s gebruiken opsporingsbevoegdheden binnen een afgebakend werkterrein. De wet, het domein, het takenpakket, het werkgebied en de werkgever bepalen voor welke strafbare feiten en werkzaamheden die bevoegdheden worden gebruikt.

Boa’s zijn geen politieagenten, maar vormen wel een belangrijke schakel binnen de handhaving in Nederland. Zij werken binnen duidelijke wettelijke kaders aan een veilige en leefbare samenleving.